Archiwum kategorii: Galeria Akcji

BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO

BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO – 8% list zastawny na 5000 złotych

Bank Gospodarstwa Krajowego powstał w 1924 roku. Jego stworzenie było następstwem kryzysu walutowego w Polsce oraz słabości sektora bankowego. Władysław Grabski, który zasadniczo był przeciwny rozwojowi sektora publicznego w przemyśle i handlu, zdawał sobie sprawę z konieczności zwiększenia obecności państwa w sektorze bankowym w tym okresie (czy Państwu czegoś to nie przypomina?). Było to konieczne, gdyż po kryzysie walutowym, ani publiczne, ani prywatne banki nie były dostatecznie silne, aby rozwijać działalność kredytową. Połączenie Polskiego Banku Krajowego, Państwowego Banku Odbudowy i Zakładu Kredytowego Miast Małopolskich w Bank Gospodarstwa Krajowego umożliwiało rządowi prowadzenie scentralizowanej, jednolitej polityki kredytowej i wspieranie polskiej gospodarki.

Jednym z wielu przejawów działalności banku jest przedstawiony obok rzadki w tym nominale 8% list zastawny BGK na 5000 złotych w złocie.

Zainteresowanych poznaniem całej ciekawej historii banku odsyłam do znakomitej książki prof. Zbigniewa Landau „Bank Gospodarstwa Krajowego”.

TOWARZYSTWO AKCYJNE ELEKTROWNI SOSNOWICKIEJ

TOWARZYSTWO AKCYJNE ELEKTROWNI SOSNOWICKIEJ – akcja na 500 rubli z 1917 roku

Akcja jest sygnowana przez uznanego grafika, jednego z liderów ( dzisiaj tak byśmy powiedzieli) w zakresie międzywojennej grafiki użytkowej. Edmund Bartłomiejczyk, gdyż o nim to mowa, studiował architekturę i tzw. „sztuki stosowane” w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. W latach 1917-1930 wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1926 roku objął pierwszą w Polsce Katedrę Grafiki Użytkowej w Szkole Sztuk Pięknych (od 1930 roku był profesorem). W 1934 roku zorganizował i kierował Kołem Artystów Grafików Reklamowych. Był także członkiem, a w latach 1930-1936 prezesem, Stowarzyszenia Artystów Grafików Ryt.

BRACIA FEIWEL SA

BRACIA FEIWEL SA – 25 akcji na okaziciela po 100 zł

Projektowaniem papierów wartościowych zajmowało się wielu znanych i uznanych grafików polskich. Trzeba odnotować, iż od początku XX wieku intensywnie rozwijała się w Polsce sztuka użytkowa. Powstawały organizacje twórcze promujące użytkową sztukę graficzną, najpierw w Krakowie, a później w Warszawie. Wśród znakomitych polskich grafików, którzy projektowali papiery wartościowe, należy wskazać Adama Półtawskiego. Zaprojektował on chyba najwięcej znanych polskich akcji. Łatwo je rozpoznać po charakterystycznym stylu.

Więcej o twórczości artysty, jego biogram oraz przykłady innych prac, niż papiery wartościowe można znaleźć np. na poniższej stronie:

Adam Póltawski

TOWARZYSTWO AKCYJNE „WITULIN”

TOWARZYSTWO AKCYJNE „WITULIN” – akcja na 100 rubli z 1912 roku (założycielska)

„Jest w Bodzechowie

Na łąkach

Kolumna bociana

Niepowtarzalna

W czworakach żyją ludzie

Pracujący w ziemi

Pracują ciężko bo każdy chce chleba

Po dworze Kotkowskich zostały piwnice

O Witoldzie Gombrowiczu

Tutaj nikt nie słyszał

Podobnie w „Witulinie”

Jedynie dawny stangret kiwa głową

Ale nic nie mówi bo mu starość odebrała mowę

Kolumna z kamienia od wieków tu stała”

Nieczęsto się zdarza, że rodzice od imienia syna nazywają zakładaną przez siebie fabrykę. A ile razy się zdarza, że później ten syn staje się znanym i cenionym pisarzem? Rodziny Kotkowskich i Gombrowiczów posiadały nie tylko fabrykę tektury w Dołach Biskupich, czyli właśnie Witulin. Wcześniej założyli Towarzystwo Akcyjne Zakładów Żelaznych „Bodzechów”, w którego zarządzie oprócz Jana Gombrowicza, ojca Witolda, zasiadał Stefan Jabłkowski, jego ojciec chrzestny i jeden z założycieli znanego Domu Towarowego Braci Jabłkowskich.

POLSKIE ZAKŁADY CHEMICZNE „NITRAT” SA

POLSKIE ZAKŁADY CHEMICZNE „NITRAT” SA – akcja na 500 mkp, II emisja

W 1955 roku istniejący zakład został podporządkowany Zjednoczeniu „PREDOM” i otrzymał nazwę na Wytwórnia Wyrobów Precyzyjnych „NIEWIADÓW”. Od tego czasu firma rozwijała swoją działalność poprzez różnorodną produkcję, m.in. ozdób choinkowych, kajaków, łodzi żaglowych, młynków elektrycznych. W 1966 roku rozpoczęto produkcję przyczep kempingowych, tak dobrze do dziś rozpoznawalnych. Jeszcze dwukrotnie zmieniano nazwę zakładu na Zakłady Sprzętu Domowego i Turystycznego „PREDOM-PRESPOL” oraz w 1986 roku na Zakłady Sprzętu Precyzyjnego „NIEWIADÓW”.

Myślicie Państwo, że to jakaś pomyłka. Nie, oczywiście nie. W czasach komunizmu przedwojenne fabryki zbrojeniowe często obok uzbrojenia robiły coś jeszcze. Dlatego też całe rzesze Polaków wierzą do dziś, że Łucznik to zakład produkcji maszyn do szycia.

Nitrat oczywiście w okresie międzywojennym produkował wyłącznie materiały wybuchowe.

Towarzystwo Przemysłu Chemiczno-Farmaceutycznego dawniej „MAGISTER KLAWE” SA

Towarzystwo Przemysłu Chemiczno-Farmaceutycznego dawniej „MAGISTER KLAWE” SA – 10 akcji na okaziciela po 100 złotych każda z 1929 roku

Produkcja insulina bardzo interesuje akcjonariuszy współczesnej giełdowej spółki akcyjnej „Bioton” SA. Jednak nie ona piewsza w Polsce „zajęła się” insuliną. W 1939 roku zezwolenie na produkcję insuliny zgodnie z opracowaną technologią (nr rejestracji 156/Org) otrzymało Towarzystwo Przemysłu Chemiczno-Farmaceutycznego dawniej „Magiste Klawe” SA. Bynajmniej nie największa firma farmaceutyczna w przedwojennej Polsce, ale całkiem sprawnie zarządzana i rozwijana. Zdecydowana większość akcji należała do rodziny Klawe, przede wszystkim do dr farmacji Stanisława Klawe, syna Henryka Klawe, założyciela apteki i laboratorium, z którego rozwinęła się w międzywojennej Polsce fabryka farmaceutyczna. Ponadto mniejszościowe pakiety należały do inż. Stanisława Klawe, inż Wacława Klawe oraz Janiny Klawe. Samo laboratorium działało przy aptece zlokalizowanej na pl. Trzech Krzyży w Warszawie, aby w momencie, gdy była zakładana spółka akcyjna (1920) przenieść się do nowej siedziby na ul. Karolkowej. I to od razu pozwala stwierdzić, że po II wojnie światowej w miejscu znacjonalizowanej spółki akcyjnej, działalność jest kontynuowana aż do dzisiaj pod firmą Polfa Warszawa.

Prezentowana akcja została zaprojektowana w Zakładach Graficznych „Urania”, co dla osób, które widziały podobne akcje „Uranii” jest „oczywistą oczywistością”

„KSIĄŻNICA – ATLAS” Zjednoczone Zakłady Kartograficzne i Wydawnicze Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych SA

„KSIĄŻNICA – ATLAS” Zjednoczone Zakłady Kartograficzne i Wydawnicze Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych SA – akcja na 100 zł z 1930 roku

Uff, strasznie długa nazwa. Jest to spowodowane faktem fuzji, która miała miejsce w 1924 roku. Wówczas to połączyły się dwie spółki: „Książnica Polska” Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, Akcyjna Spółka Kartograficzna i Wydawnicza we Lwowie oraz „Atlas”, Akcyjna Spółka Kartograficzna i Wydawnicza we Lwowie. W jej wyniku powstało największe w Polsce wydawnictwo zajmujące się wydawaniem podręczników. Taki odpowiednik współczesnego WSiP SA. Sytuacja finansowa spółki była stosunkowa stabilna. Ostatecznie, zupełnie tak samo jak dzisiaj, podręczniki były nabywane bez względu na kryzysy w gospodarce. Poza okresem lat 1933 i 1934 Książnica – Atlas regularnie wypłacała dywidendy.

Interesujący też był skład władz spółki. Np. prezesem Rady Nadzorczej był wybitny polski kartograf prof. Eugeniusz Romer, a wiceprezesem b. premier prof. Kazimierz Bartel. Zresztą wśród członków Rady Nadorczej również licznie reprezentowana była elita naukowa kraju, np. prof. Tadeusz Lehr-Spławiński, prof. Zenon Klemensiewicz, czy też prof. Zygmunt Łempicki.

BANK ZWIĄZKU SPÓŁEK ZAROBKOWYCH SA

BANK ZWIĄZKU SPÓŁEK ZAROBKOWYCH SA – akcja X emisji z 1921 roku na 1000 mkp

Akcja o typowym dla Wielkopolski układzie graficznym.

Bank został utworzony w 1886 roku z kapitałem zakładowym 40.000 marek jako centrala kredytowa spółdzielni wielkopolskich. W związku z nowym prawem spółkowym z 1 maja 1889 roku bank przyjął formę spółki akcyjnej, a kapitał zakładowy wynosił 500.000 marek. Stało się tak gdyż zakazane było tworzenie centralnych instytucji kredytowych, których członkami byłyby spółdzielnie. Tymczasem Bank Związku Spółek Zarobkowych został powołany dla prowadzenia przede wszystkim operacji ze spółdzielniami. One również posiadały znaczne pakiety akcji banku. Spółdzielnie posiadały uprzywilejowaną pozycję w banku, czego przejawem były stałe oprocentowanie wkładów i pożyczek spółdzielni niezależnie od stopy procentowej Banku Rzeszy, prawo wypowiadania wkładów przez spółdzielnie w dowolnym momencie oraz prawo ubiegania się o pożyczki. Bank wypłacał także aż do 1913 roku stałą dywidendę w wysokości 6%. Oczywiście wszystkie te przywileje dotyczyły polskich spółdzielni, a zatem działalność banku miała istotne znaczenie dla finansowania polskiej działalności gospodarczej w Wielkopolsce przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Spółka Akcyjna Domu Towarowego Handlowo-Konfekcyjnego „BRACIA JABŁKOWSCY”

Spółka Akcyjna Domu Towarowego Handlowo-Konfekcyjnego „BRACIA JABŁKOWSCY” – akcja na 500 mkp

Dom Towarowy „Bracia Jabłkowscy” został założony w 1884 roku jako spółka komandytowa. Przekształcenie w spółkę akcyjną nastąpiło w 1913 roku. W 1928 roku kapitał zakładowy spółki wynosił już 3.000.000 złotych. Spółka znana jest do dziś warszawiakom ze swojego domu towarowego przy ul. Brackiej.

Przyznać trzeba, że sam dom towarowy robił ogromne wrażenie. Porównując ówczesne realia do czasów dzisiejszych można powiedzieć, iż Dom Towarowy Braci Jabłkowskich był swego rodzaju współczesną galerią handlową. Proszę jednak porównać samemu. Oto opis z okresu międzywojennego: „Dom Towarowy „Bracia Jabłkowscy” dzieli się na 32 działy (sklepy), rozmieszczone na 4 piętrach urządzonego z dużym smakiem i odznaczającego się solidnym wykończeniem gmachu. Sklepy są rozmieszczone według gruntownie obmyślonego planu, pozwalającego na łatwe orientowanie się publiczności, i obsługiwane są przez dwie obszerne windy i wygodne, przestronne klatki schodowe, posiadające poza tem specjalne windy dla obsługi towarowej. Sklepy są stale bogato zaopatrzone w pełne asortymenty i wszelkie nowości sezonowe, dając przez to możliwość zupełnego zaspokojenia potrzeb w jednym miejscu i w jednym czasie„.

Więcej informacji na www.braciajablkowscy.pl

Spółka Akcyjna Zjednoczone Towarzystwo Ubezpieczeń OMNIUM i WILJA w Warszawie

Spółka Akcyjna Zjednoczone Towarzystwo Ubezpieczeń OMNIUM i WILJA w Warszawie – akcja imienna na 10 zł z 1926 roku

Akcja reprezentuje jedno z mniejszych towarzystw ubezpieczeniowych II Rzeczpospolitej. Prezentowana akcja została wyemitowana w związku z przeprowadzoną w 1926 roku fuzją Towarzystwa Ubezpieczeń „Omnium” SA z Towarzystwem Ubezpieczeń „Wilja” SA. Zgodnie z rocznymi sprawozdaniami Państwowego Urzędu Kontroli Ubezpieczeń oba towarzystwa przeżywały problemy finansowe w połowie lat dwudziestych. W szczególności zwracają uwagę ich bardzo niskie kapitały zakładowe, które wynosiły 15.000 złotych w przypadku Omnium na początek 1924 roku i 8.000 złotych dla Wilji na koniec 1925 roku. Spółką przejmującą było silniejsze kapitałowo Omnium (założone w 1919 roku w Warszawie), którego kapitał został podwyższony w 1925 roku do 300.000 złotych. Wilja, założona w 1923 roku w Wilnie, była spółką przejmowaną. Po fuzji kapitał zakładowy powstałej w wyniku fuzji spółki został ustalony na 500.000 złotych.

Co ciekawe połączona spółka zbyt długo nie przetrwała w tym kształcie, gdyż na przełomie 1928 i 1929 roku została z kolei przejęta przez Towarzystwo Ubezpieczeń „Piast” SA.